Kroz bugojanske mahale
Kroz bugojanske mahale.
Mahale su bile prostorno zaokružene i definirane cjeline, te se i teritorijalna podjela grada Bugojna zasnivala na ovom principu.
Mahale su bile kao jedna porodica, u mahali je svako svakoga znao. Kad se neko ženi ili udaje, cijela mahala dođe da podijeli radost sa slavljenicima.U mahalama je bio svojstven kult komšiluka, bez obzira na nacionalnu ili vjersku pripadnost ljudi. Danas se mahalama nazivaju samo neka periferna mjesna područja, a nekada ih je bilo mnogo više.
U popisima stanovništva Bugojna u samom gradskom naselju u doba Austrougarske monarhije iz 1879.godine spominju se sljedeće mahale...
Vitorog,Ćatića,Luka,Crničevci,Šolajovci,Žeoča,Karavljavci,,Podkalin,Hijaševići,Banje,Pašljivlje,Han-Mlaćo,Miličići i druga.Sva spomenuta naselja su ili iseljena iz svojih nepogodnih lokaliteta ili su na novim lokacijama dobila novo ime,ili im je službeno promjenjeno ime.
Mahale su bile prostorno zaokružene i definirane cjeline, te se i teritorijalna podjela grada Bugojna zasnivala na ovom principu.Mahale su bile kao jedna porodica, u mahali je svako svakoga znao. Kad se neko ženi ili udaje, cijela mahala dođe da podijeli radost sa slavljenicima.U mahalama je bio svojstven kult komšiluka, bez obzira na nacionalnu ili vjersku pripadnost ljudi. Danas se mahalama nazivaju samo neka periferna mjesna područja, a nekada ih je bilo mnogo više.
U popisima stanovništva Bugojna u samom gradskom naselju u doba Austrougarske monarhije iz 1879.godine spominju se sljedeće mahale...
Čaršija,Čehaje,Malo Selo,Sečen,Studenac, i Terzići,od kojih su se do danas sačuvala samo neka imena i to u arhaičnom govoru naših najstarijih žitelja grada.U popisu iz 1885.godine dodano je još jedno naselje,Donjići.
Mnoga naselja su promjenila i svoje ime.
Tako se je u prvom popisu stanovništva iz 1879.godine Kupres spomenut kao Kupriješ,a selo Kandija kao Donji Štrpci.
Sad već i nema pomena o naseljima u našoj opštini kakva su na primjer :
Vitorog,Ćatića,Luka,Crničevci,Šolajovci,Žeoča,Karavljavci,,Podkalin,Hijaševići,Banje,Pašljivlje,Han-Mlaćo,Miličići i druga.Sva spomenuta naselja su ili iseljena iz svojih nepogodnih lokaliteta ili su na novim lokacijama dobila novo ime,ili im je službeno promjenjeno ime.
O porjeklu imena i historiji Bugojna ima malo podataka.U jednom turskom defteru iz 1574.godine spominje se kao selo koje pripada nahiji Uskoplje.U kasnijem turskom dokumentu Bugojno se spominje kao mahala Akhisara – Prusca 1830.Današnje Bugojno ,kako je pisao Bešlić 1908.godine bilo je selo sa par kuća,Gornje Skoplje i Donje Skoplje bile su čuvenije i veće varoši.Tek u doba Austro-Ugarske uprave Bugojno se intezivno razvija.
Bugojno kao naselje razvija se kada se gradi put 1860.Iz Donjeg Vakufa prema Gornjem Vakufu,tada se zaobilazi put,koji je preko Prusca i Poriča vodio za Bugojno .Turska je 1866.-1867.popravila put Donji Vakuf-Bugojno-Kupres-Livno,tako da je kroz Bugojno prolazila pošta.Također,1868.godine uvedena je kroz Bugojno telegrafska linija,što govori o njegovom saobraćajnom značenju.Pur koji je prolazio kroz Bugojnu uticao je na razvoj čaršije.Željeznička pruga uskotračnog kolosijeka Travnik-Bugojno izgrađena je 1894.godine,a 1 maja 1895.godine pruga Donji Vakuf –Jajce.
Bila je planirana pruga Bugojno-Kupres-Aržano-Split.Centralna Bosna se preko Uskoplja željeznicom trebala povezati sa Splitom.U tom cilju je 1913.godine otpočela gradnja tunela ispod stožera kod Vesele ,s jedne strane na kupreškoj strani koanje je počelo u Lupoglavi kod sela Kukavice.Radovi su prekinuti izbijanjem Prvog svjetskog rata.
Bugojno je bilo poznato trgovište žitom.Na pijacu su dolazili ljudi i trgovci iz Dalmacije i Hercegovine.Prodavali su svoju robu i uzimali žito.Ovo govori o ekonomskoj moći bugojanskih trgovaca.
Nakon 1878. postaje administrativno središte Bugojanskoga kotara. Godine 1929. pripalo je Primorskoj banovini, a sporazumom Cvetković–Maček od 26. VIII. 1939. našlo se u sastavu novouspostavljene Banovine Hrvatske.
U bivšoj Jugoslaviji, Bugojno je bilo grad sa četvrtom najvećom stopom razvoja.
